آیا موسسات خیریه از مالیات معاف هستند؟ بسیاری از افرادی که قصد دارند نسبت به راه اندازی یک موسسه خیریه یا سازمان مردم نهاد اقدام کنند، تصور میکنند که خیریهها معاف از مالیات هستند و لازم نیست هیچ اقدامی در زمینه امور مالیاتی انجام دهند. همین تصور باعث میشود در آیندهای نهچندان دور با چالشهای مالیاتی مواجه شوند.
ما در مقاله مالیات خیریه ها بررسی میکنیم که موسسات خیریه و سازمانهای مردمنهاد برای برخورداری از معافیت مالیاتی باید چه شرایط و مقرراتی را رعایت کنند.
آیا موسسات خیریه از مالیات معاف هستند؟
خیریهها برای برخورداری از معافیت باید تکالیف مالیاتی موسسات خیریه را بشناسند و آنها را به درستی و در مهلت مقرر به انجام برسانند. در واقع میتوان گفت خیریهها از مالیات معافند نه از انجام تکالیف مالیاتی.
سازمانها و موسساتی که به شرط انجام دادن تکالیف و وظایف از مالیات معاف میشوند در قانون (مشمول نرخ صفر) شناخته میشوند. یعنی پس از آن که اظهارنامه مالیاتی موسسات خیریه و صورتحساب درآمد و هزینه یک سال مالی خود را برای سازمان امور مالیاتی ارسال کردند، مالیات آنها با نرخ صفر مالیاتی حساب میشود.
لازم به ذکر است که اگر خیریه فعالیت انتفاعی داشته باشد (مثلا محصولی را به فروش برساند یا خدماتی ارائه کند و در ازای آن مبلغی دریافت نماید یا ملکی که متعلق به خیریه است را اجاره دهد و بابت آن اجارهبها دریافت کند) باید بابت این بخش از فعالیتهای اقتصادی خود، مانند سایر موسسات مالیات بپردازد. مالیات این فعالیتها بر اساس ماده 105 ق.م.م و با نرخ 25% محاسبه میشود.
راه های درآمدزایی موسسه خیریه
قبل از اینکه مالیات خیریه ها را بررسی کنیم، بهتر است بدانیم که یک موسسه خیریه عموما از چه راههایی کسب درآمد میکند. سپس مالیات مربوط به هر یک را توضیح میدهیم. موسسات خیریه به صورت کلی سه راه برای درآمدزایی دارند:
- کمکهای نقدی و غیرنقدی که از طرف افراد و سازمانها به حساب خیریه واریز میشود.
- فعالیتهای غیرانتفاعی خیریه (مثل برگزاری دوره آموزشی، سمینار و…)
- فعالیتهای اقتصادی خیریه (مثل فروش محصول یا دریافت اجاره ملک)
برای اینکه به درآمدهای حاصل از این فعالیتها معافیت مالیاتی تعلق بگیرد، شرایطی وجود دارد که در ادامه ذکر میکنیم.
درآمد کمکهای نقدی و غیرنقدی
قانونگذار در بند (ط) ماده 139 قانون مالیات های مستقیم بیان کرده است که چه شرایطی برای معافیت مالیاتی کمکهای نقدی و غیر نقدی به موسسات خیریه وجود دارد:
“کمکها و هدایای دریافتی نقدی و غیرنقدی موسسات خیریه و عام المنفعه که به ثبت رسیدهاند، مشروط بر آن که به موجب اساسنامه آنها صرف امور مذکور در بند (ح) این ماده شود و سازمان امور مالیاتی کشور بر درآمد و هزینه آنها نظارت کند، از پرداخت مالیات معاف است.”
بنابراین برای اینکه درآمد حاصل از کمکهای نقدی و غیرنقدی موسسه معاف از مالیات باشد، چند شرط وجود دارد:
- شرط اول: موسسه تحت عنوان “خیریه” یا عامالمنفعه” به ثبت رسیده باشد.
- شرط دوم: “غیرانتفاعی” بودن مؤسسه در اساسنامه ذکر شده باشد.
- شرط سوم: کمکها و هدایای دریافتی نقدی و غیرنقدی در راستای اساسنامه و صرف امور بند (ح) ماده 139 شود. (موارد نامبرده در بند (ح) را اینجا بخوانید)
- شرط چهارم: سازمان امور مالیاتی بر درآمد و هزینه خیریه نظارت داشته باشد.
اگر موسسه هر یک از شرایط فوق را نداشته باشد، نمیتواند برای درآمد حاصل از کمکها، از معافیت مالیاتی استفاده کند.
درآمد فعالیتهای غیرانتفاعی موسسه خیریه
شرط معافیت مالیاتی درآمد حاصل از فعالیتهای غیرانتفاعی، در تبصره (1) بند (ل) ماده 139 بیان شده است:
“وجوهی که از فعالیتهای غیر انتفاعی و به منظور پیشبرد اهداف و وظایف اشخاص موضوع این ماده از راه برگزاری دورههای آموزشی، سمینارها، نشر کتاب و نشریههای دورهای و … در چارچوب اساسنامه آنها تحصیل میشود و سازمان امور مالیاتی کشور بر درآمد و هزینه آنها نظارت میکند، از پرداخت مالیات معاف است.”
به طور خلاصه میتوان به این صورت بیان کرد:
- حداقل پانزده روز قبل از شروع فعالیتهای غیرانتفاعی، برای موسسه ناظر مالیاتی تعیین شود.
- خیریه باید صورتحساب درآمد و هزینه فعالیت غیرانتفاعی خود را به مرجع ناظر ارائه کند. مهلت ارائه تا پایان تیر ماه هر سال است.
گزارشات نظارتی ناظر باید تا 4 ماه پس از انقضای مهلت تسليم اظهارنامه مالياتی (پایان آبان ماه) به سازمان امور مالیاتی ارائه شود.
درآمد فعالیتهای اقتصادی موسسه خیریه
برخی خیریه ها علاوهبر دو حیطه قبلی، از طریق فعالیتهای اقتصادی هم کسب درآمد میکنند. مثلا در محل خیریه یک آشپزخانه دارند که غذای آن را به فروض میرسانند. یا بازارچههایی برای فروش محصول راهاندازی میکنند. همچنین ممکن است ملکی که متعلق به خیریه باشد را اجاره دهند و ماهانه اجارهبهای آن را از مستاجر دریافت کنند.
درآمدهایی که از این قبیل موارد حاصل میشوند، جزو معافیتهای مالیاتی خیریه قرار نمیگیرند. خیریههایی که چنین منابع درآمدی دارند، موظفند مانند سایر اشخاص حقوقی (شرکتها و موسسات) کلیه مراحل قانونی ثبت و انجام تکالیف مالیاتی خود را انجام دهند.
مالیاتِ مربوط به فعالیتهای اقتصادی خیریه ها، با نرخ 25% محاسبه میشود.
اظهارنامه مالیاتی موسسات خیریه
یکی از مهمترین تکالیف و وظایف مالیات خیریه ها، تکمیل و ارسال اظهارنامه عملکرد است. همانطور که پیشتر گفتیم، خیریه ها مشمول مالیات به نرخ صفر هستند یعنی باید تکالیفی خود را (از جمله ارسال اظهارنامه مالیاتی) انجام دهند، درآمد و هزینه یک سال آنها بررسی شود و سپس مالیاتشان با نرخ صفر محاسبه گردد. اگر موسسه خیریه ای اظهارنامه مالیاتی ارسال نکند نمیتواند برای آن سال از معافیت استفاده کند.
مهلت ارسال اظهارنامه مالیاتی موسسات خیریه، تا 4 ماه پس از پایان سال مالی آنها (یعنی تا 31 تیر ماه هر سال) است.
موسسات خیریه میتوانند برای دریافت یک جلسه مشاوره مالیاتی رایگان از طریق راههای ارتباطی با ما تماس بگیرند. همچنین خیریه هایی که امکان حضور در شهر مشهد مقدس را داشته باشند، روزهای پنجشنبه میتوانند از یک جلسه مشاوره حضوری تحت عنوان میز خدمت موسسات خیریه استفاده نمایند.
کمکهای نقدی و غیرنقدی به خیریه ها، باید در چه اموری مصرف شود تا معاف از مالیات باشد؟
بر اساس بند (ح) ماده 139 ق.م.م آن قسمت از درآمد موقوفات عام که طبق موازین شرعی به مصرف امور زیر برسد، مشروط بر این که درآمد و هزینههای مزبور به تایید سازمان اوقاف و امور خیریه رسیده باشد، از پرداخت مالیات خیریه ها معاف است. این امور به شرح زیر است:
- تبلیغات اسلامی
- تحقیقات فرهنگی، علمی، دینی، فنی
- اختراعات و اکتشافات
- تعلیم و تربیت
- بهداشت و درمان
- بنا و تعمیر و نگهداری مساجد و مصلاها و حوزههای علمیه و مدارس علوم اسلامی و مدارس و دانشگاههای دولتی
- مراسم تعزیه و اطعام
- تعمیر آثار باستانی
- امور عمرانی و آبادانی
- هزینه یا وام تحصیلی دانشآموزان و دانشجویان
- کمک به مستضعفان و آسیبدیدگان حوادث ناشی از سیل، زلزله، آتش سوزی، جنگ و حوادث غیرمترقبه دیگر
- ساخت، تعمیر و نگهداری مراکز نگهداری کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بد سرپرست در گروههای سنی و جنسی مختلف
- ساخت، تعمیر و نگهداری مراکز نگهداری و مراقبت سالمندان
- ساخت، تعمیر و نگهداری کارگاههای حرفهآموزی و اشتغال مصدومان ضایعه نخاعی، معلولان جسمی و حرکتی، زنان سرپرست خانوار و دختران خود سرپرست
- ساخت، تعمیر و نگهداری مراکز آموزش، توانبخشی و حرفه آموزی معلولان ذهنی و کودکان نابینا، کم بینا، کم شنوا و ناشنوا
- ساخت، تعمیر و نگهداری سایر مراکز و اماکنی که بتوانند در خدمت مددجویان سازمانهای حمایتی بهزیستی کشور قرار گیرند
کلام آخر
در مقاله مالیات موسسات خیریه میتوانید نکات بیشتری در مورد معافیت این موسسات و ثبت درخواست معافیت مالیاتی موسسات خیریه را مطالعه نمایید. در پایان، اگر به عنوان مدیر یک موسسه یا انجمن خیریه سوالی در مورد حسابداری و مالیات شغل خود دارید، از طریق راههای ارتباطی با ما تماس بگیرید.
